Το 1860, ιδρύθηκε στην ανατολική πλευρά της παραλίας ένας νέος συνοικισμός, οι «Νέαι Καλάμαι».

 

 

 

 

Εκεί μεταφέρθηκε (1863) το Τελωνείο, στη θέση όπου απολήγει σήμερα η οδός Φαρών, και για το λόγο αυτόν η περιοχή ονομάστηκε «Νέα Ντουάνα».

 

 

Ο θεμέλιος λίθος του λιμανιού τέθηκε το 1882, και το έργο ολοκληρώθηκε το 1901. Εν τω μεταξύ, κατασκευάστηκαν δύο οδοί Παραλίας-Καλαμών, οι σημερινές Αριστομένους (1871) και Φαρών (δεκαετία 1890), καθώς και η σιδηροδρομική γραμμή Καλαμάτας-Παραλίας (αρχές 20ού αι.). Επιπλέον, το 1911 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του σημερινού Τελωνείου.

 

 

Κεντρική θέση στο λιμάνι κατέχει η πλατεία Τελωνείου, στην οποία δεσπόζει το κτηριακό σύμπλεγμα Τελωνείο-Λιμεναρχείο. Πρόκειται για ένα συγκρότημα διώροφων και ισόγειων κτηρίων εκλεκτικιστικού τύπου (1910-1930), με κάτοψη σε σχήμα Π και με νεοκλασικά στοιχεία στους ορόφους (οι παραστάδες με το επιστύλιο και το γείσο που πλαισιώνουν τα ανοίγματα, οι εξώστες με τα γλυπτά μαρμάρινα φουρούσια, τα περίτεχνα κιγκλιδώματα κ.ά.).

 

 

          

 

 

          

 

 

Δυτικά της πλατείας Τελωνείου, συναντάμε το εκλεκτικιστικό κτήριο του Αυτόνομου Σταφιδικού Οργανισμού (ΑΣΟ). Πρόκειται για διώροφο κεραμοσκεπές οικοδόμημα των αρχών του 20ού αι., με επιδράσεις γαλλικής αρχιτεκτονικής. Αποτελείται από δύο όγκους διαφορετικού μεγέθους αλλά της ίδιας μορφολογίας και στεγάζει, στο ισόγειο, κατάστημα και, στον όροφο, αποθήκη.

 

 

             

  

 

Νοτιοδυτικά του Τελωνείου, στο λιμάνι, ορθώνεται ο Eπιλιμένιος ή Κάτω Μύλος των Κυλινδρόμυλων Μεσσηνίας «Ευαγγελίστρια» Α.Ε.

 

 

Αν κινηθούμε δυτικά του Τελωνείου, θα συναντήσουμε διαδοχικά την περιοχή της Ανάληψης, με τον ομώνυμο ναό, τη Μαρίνα, με τα πολυτελή κότερα και τα πολυπληθή εστιατόριά της, τις εκβολές του Νέδοντα, το Δημοτικό Γήπεδο Σφαγείων, το συνοικισμό Κορδίας και τον αρχαιολογικό χώρο στα Ακοβίτικα.

 

 

 

 

Αν, από το χώρο του Τελωνείου, κινηθούμε προς την ανατολική πλευρά της προκυμαίας, στην οδό Ναβαρίνου, θα συναντήσουμε αρκετά νεοκλασικά κτήρια, των αρχών του 20ού αι., απομεινάρια μιας άλλης εποχής, τότε που το λιμάνι της Καλαμάτας έσφυζε από ζωή και η παραλιακή ζώνη ήταν όχι μόνον κέντρο εμπορικό, βιομηχανικό και οικονομικό, αλλά και κέντρο της κοσμικής ζωής (πολυτελή ξενοδοχεία, αριστοκρατικά εστιατόρια).

 

 

           

 

 

Νοτιοανατολικά του Πανελληνίου βρίσκονται οι ιστιοπλοϊκοί όμιλοι ΝΟΚ και «Αίολος», καθώς και το Εικαστικό Σχολείο της ΔΕΠΑΚ, στη διασταύρωση Ναβαρίνου και Ρήγα Φεραίου. Πρόκειται για ένα διώροφο κεραμοσκεπές νεοκλασικό (1890-1910), με σχετικά απλή μορφή και αξιόλογα γλυπτά φουρούσια.

 

 

Προχωρώντας ανατολικότερα θα συναντήσουμε διαδοχικά το Δημοτικό Στάδιο (βόρεια της Ναβαρίνου), το ναό της Ανάστασης και το συνοικισμό Νικηταρά και τα συνεδριακά κέντρα των ξενοδοχείων Elite και Filoxenia. Η μήκους 2,5 χλμ. παραλία προσφέρεται τόσο για κολύμπι όσο και για περπάτημα, καθώς υπάρχει ένα πολύ φαρδύ υπερυψωμένο πεζοδρόμιο με φοίνικες και λουλούδια, στο οποίο μπορεί να απολαύσει κανείς άνετα τη βόλτα του, περπατώντας παράλληλα προς την αμμουδιά και την ακτή.

 

 

 

 

Γενικά, σε όλο το μήκος της παραλιακής ζώνης, επί της οδού Ναβαρίνου, που σφύζει από ζωή ιδιαίτερα το καλοκαίρι, υπάρχουν πολλές καφετέριες, ουζερί, ψαροταβέρνες και μπαρ. Το βράδυ, οι ήχοι της διασκέδασης κυριαρχούν στην παραλία, ενώ τις πρωινές και μεσημεριανές ώρες, χάρη στο βιολογικό καθαρισμό, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να κάνουν μπάνιο μέσα στην πόλη, σε μια βοτσαλωτή πεντακάθαρη παραλία.

 

 

 

 

ΚΥΛΙΝΔΡΟΜΥΛΟΙ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ»
Ιδρύθηκαν το 1925 και εξελίχθηκαν σε μια από τις σημαντικότερες βιομηχανικές μονάδες της πόλης. Ο στρατωνισμός των εγκαταστάσεών τους από το γερμανικό στρατό κατοχής επέφερε μεγάλο πλήγμα στην πορεία τους, καθώς διέκοψε τη λειτουργία τους μέχρι το τέλος του πολέμου και είχε ως συνέπεια σημαντικές καταστροφές. Μετά το τέλος του πολέμου, ο Επιλιμένιος ή Κάτω Μύλος «Ευαγγελίστρια» παρέμεινε αργός για άλλα τέσσερα χρόνια, ενώ ο μικρός Πάνω ή Χερσαίος Μύλος (Φεραδούρος-Αποστολάκης και ΣΙΑ) λειτούργησε επιταγμένος από το κράτος. Από το 1949, η κατάσταση άλλαξε, για να φτάσουμε στο 1953, οπότε σταμάτησε να λειτουργεί ο Πάνω Μύλος (έληξε η σύμβαση με το δημόσιο), και στο 1991, χρονιά κατά την οποία έκλεισε και ο Κάτω Μύλος.

 

 

ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΣ
Στην ανατολική πλευρά της προκυμαίας, μπορείτε να θαυμάσετε μερικά εξαιρετικά νεοκλασικά κτήρια. Στη διασταύρωση των οδών Ναβαρίνου και Βύρωνος, βρίσκεται εκλεκτικιστικό διώροφο κεραμοσκεπές κτήριο (δεκαετία 1900). Αξίζει να προσέξετε, στην πλευρά της οδού Ναβαρίνου, τα σκεπασμένα μπαλκόνια με το περίτεχνο κιγκλίδωμα, τα διακοσμητικά ανάγλυφα και την αξιόλογη ξύλινη είσοδο.

 

 

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ
Χτίστηκε το 1904 από τον εμποροβιομήχανο Γ.Ι. Στασινόπουλο και πρωτολειτούργησε ως ψυχαγωγικό κέντρο το 1909. Στη συνέχεια, λειτουργούσε άλλοτε ως καφενείο ή εστιατόριο και άλλοτε ως αίθουσα χορού και μπιλιάρδου, ενώ συχνά φιλοξενούσε αξιόλογα μουσικά συγκροτήματα, θεατρικούς θιάσους και καλλιτέχνες.